Isang Panawagan Mula sa Senado
Sa gitna ng tumitinding ingay hinggil sa isyu ng International Criminal Court (ICC), isang matapang at emosyonal na apela ang binitawan ni Senator Ronald “Bato” Dela Rosa. Sa isang panayam na ikinagulat ng marami, deretsahang hiniling ng dating hepe ng Philippine National Police (PNP) kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. na huwag siyang isuko o ipadala sa The Hague. Ang hiling na ito ay hindi lamang isang simpleng pakiusap; ito ay isang manipestasyon ng pangamba ng isang opisyal na naging mukha ng kontrobersyal na kampanya kontra-droga ng nakaraang administrasyon.
Ang Anino ng ICC
Hindi na bago ang pangalang Dela Rosa sa mga imbestigasyon ng ICC. Bilang arkitekto ng ‘Oplan Tokhang,’ nananatili siyang sentral na pigura sa mga alegasyon ng ‘crimes against humanity’ na iniimbestigahan ng mga internasyonal na taga-usig. Ngunit, ang tono ni Dela Rosa ngayon ay tila may halong pag-aalala. Sa harap ng mga usap-usapan na posibleng magkaroon ng kooperasyon ang kasalukuyang administrasyon sa ICC, ramdam ang bigat ng pressure sa balikat ng senador. ‘I trust the President, but the circumstances are changing,’ wika ng isang source na malapit sa kampo ng senador. Ang takot na mauwi sa pag-aresto ang lahat ng pagod at dedikasyon niya sa serbisyo ay tila isang bangungot na hindi niya gustong harapin.
Pagtitiwala o Pag-iingat?
Sa ating pagsusuri, ang pahayag ni Dela Rosa ay isang stratehikong hakbang. Sa isang banda, ipinapakita niya ang kanyang katapatan kay Pangulong Marcos, habang sa kabilang banda, sinusubukan niyang kuhanin ang suporta ng Malacañang. ‘Naniniwala ako sa malasakit ng Pangulo sa kanyang mga kasamahan sa gobyerno,’ dagdag pa ni Dela Rosa. Ngunit, sa pulitika, ang tiwala ay madalas na sinusubok ng mga pangyayaring labas sa kontrol ng isang lider. Ang paglipat ng posisyon ng administrasyon pagdating sa ICC ay nagbibigay ng matinding kaba hindi lang kay Bato, kundi sa buong alyansa ng mga Duterte.
Ang Hamon sa Administrasyong Marcos
Para sa Malacañang, ang isyung ito ay isang malaking ‘balancing act.’ Paano mo pananatilihin ang hustisya habang pinoprotektahan ang mga dating opisyal na naging katuwang mo sa serbisyo? Hindi biro ang presyur ng international community, lalo na’t ang Pilipinas ay muling nagpaparamdam ng presensya sa global stage. Kung susuko ang gobyerno sa kagustuhan ng ICC, maaaring maging domino effect ito na tatama sa marami pang opisyal. Kung hindi naman, maaaring maging mitsa ito ng strain sa relasyon natin sa ibang bansa.
Ang Kinabukasan ng Hustisya
Sa huli, ang hinihingi ni Senator Dela Rosa ay isang pagkilala sa soberanya ng ating bansa. ‘Ang ating mga hukuman ang dapat humatol sa atin,’ giit niya. Ito ay isang paninindigang matagal na ring ipinaglalaban ng ilang sektor. Ngunit sa mata ng mga biktima ng war on drugs, ang hustisya ay matagal nang nakabinbin. Ang balanse sa pagitan ng pagprotekta sa mga opisyal at pagtugon sa panawagan ng mga biktima ang tunay na test ng administrasyong Marcos. Mananatili tayong mapagmatyag. Sa bawat salitang binitawan ni Dela Rosa, may kasaysayang nakasulat at kinabukasang nakataya. Ang tanong na lang: hanggang saan ang kayang ibigay na proteksyon ng Pangulo, at hanggang saan ang kayang tiisin ng batas?
