Ang Paglayo ni Bato: May Takot o May Prinsipyo?
Sa gitna ng mainit na usapin tungkol sa International Criminal Court (ICC) at ang imbestigasyon nito sa nakaraang administrasyon, isang sorpresang pahayag ang binitawan ni Senator Ronald “Bato” Dela Rosa. Sa isang panayam kamakailan, hayagang sinabi ng senador na hindi na niya nakikita ang sarili na sasamahan pa si dating Pangulong Rodrigo Duterte sa pagharap sa mga imbestigador ng ICC. Ang dahilan? Wala raw kasiguruhan ang magiging proseso nito. Isang mitsa ito na muling nagpasiklab sa diskurso ng hustisya sa Pilipinas.
Ang Pabago-bagong Paninindigan
Hindi lingid sa kaalaman ng publiko na si Bato Dela Rosa ang isa sa pinaka-loyal na kapanalig ni Duterte. Sa mahabang panahon ng “War on Drugs,” siya ang nagsilbing kanang-kamay ng dating pangulo. Ngunit bakit tila may pagbabago sa tono? Ayon kay Dela Rosa, ‘Wala namang kasiguruhan na magiging patas ang laban,’ na tila nagpapahiwatig ng kawalan ng tiwala sa proseso ng nasabing korte sa The Hague. Para sa mga kritiko, ito ay pagpapakita ng pag-iingat sa sariling balat, ngunit para sa mga tagasuporta, ito ay isang estratehikong hakbang.
Ang Anino ng ICC
Ang ICC ay patuloy na kumakalampag sa pintuan ng Pilipinas kaugnay ng mga alegasyon ng crimes against humanity sa ilalim ng anti-drug campaign. Bagama’t pormal nang humiwalay ang Pilipinas sa Rome Statute, iginigiit ng ICC na may hurisdiksyon pa rin sila sa mga krimeng naganap bago ang pag-alis ng bansa. Ang deklarasyon ni Dela Rosa ay hindi lamang tungkol sa kanyang sarili; ito ay sumasalamin sa takot ng maraming opisyal na mapabilang sa listahan ng mga suspek. Ang tensyon ay ramdam, at ang bawat pahayag ay tinitimbang ng publiko.
Bakit Hindi na Sila Magkasama?
Sa mahabang panahon, ang imahe nina Duterte at Dela Rosa ay tila magkabalikat sa bawat kontrobersya. Ngunit sa pag-usad ng panahon, tila nag-iiba na ang direksyon ng hangin. Ipinunto ni Dela Rosa na hindi na kailangang sumama dahil sa kawalan ng tiwala sa mga dayuhang hukom. Isang matapang na pahayag para sa isang dating hepe ng pulisya na ngayon ay nanunungkulan sa Senado. Ang ganitong klaseng pag-atras ay nagbibigay ng mensahe: ‘Kanya-kanya na muna.’ Ito ay isang political reality check na hindi maikakaila ng sinuman sa politika.
Ang Hamon ng Katotohanan
Sa likod ng mga salita at depensa, ang tanong ng nakararaming Pilipino ay simple lang: nasaan ang hustisya? Ang pamilya ng mga biktima ng extrajudicial killings ay patuloy na umaasa na sa ICC sila makakahanap ng liwanag. Habang si Dela Rosa ay abala sa pag-iwas sa ICC, ang mga pamilyang naiwan ay patuloy na lumalaban. Ang pangyayaring ito ay hindi lamang isyu ng dalawang tao, kundi isang pagsubok sa ating sistema ng katarungan. Kailangan nating tanungin ang ating sarili: bakit natin kinakatakutan ang isang imbestigasyon kung wala naman tayong itinatago?
Ano ang Susunod na Kabanata?
Ang pagbitiw ni Dela Rosa sa pagsuporta sa ICC inquiry ay isang malaking balita na magdudulot ng iba’t ibang reaksyon sa loob at labas ng Senado. Asahan ang mas mainit na debate sa mga darating na linggo. Ang pulitika sa Pilipinas ay mabilis magbago, at ang mga alyansang akala natin ay matibay ay maaari ring gumuho sa isang iglap. Mananatiling mapagmatyag ang publiko sa bawat galaw ng mga taong nasa kapangyarihan dahil sa huli, ang katotohanan ang siyang magtatakda ng ating kinabukasan.
