Isang Mainit na Tagpo sa Bulwagan ng Senado
Hindi maikakaila ang tensyong bumalot sa loob ng Senado nitong mga nakaraang araw. Habang nakatutok ang mata ng publiko sa mga pagdinig na tumatalakay sa madugong nakaraan ng bansa—partikular na ang kampanya laban sa droga o ang tinaguriang ‘War on Drugs’—isang insidente ang nagpagulat sa marami. Sa gitna ng paghahanap ng katarungan, biglang umalis si Senator Ronald ‘Bato’ Dela Rosa sa gitna ng pagdinig, dahilan upang mag-alab ang emosyon ng mga kaanak ng mga biktima ng umano’y Extrajudicial Killings (EJK).
Kitang-kita sa mga mukha ng mga dumalong pamilya ang pagod, hinanakit, at ang matinding pangangailangan na mapakinggan. Para sa kanila, ang bawat minutong inilalaan sa pagdinig ay isang pagkakataon upang makuha ang hustisyang matagal na nilang ipinaglalaban. Ngunit nang tumayo at lumabas ang senador, tila ba nawalan din ng boses ang mga taong umaasang sa bulwagang ito, matatapos ang kanilang pagdurusa.
Ang Biglang Pag-alis na Nag-iwan ng Tanong
Ano nga ba ang nangyari sa loob ng silid? Habang nagpapatuloy ang diskusyon, ang biglaang pag-alis ni Dela Rosa ay agad na binigyan ng iba’t ibang interpretasyon. Para sa mga biktima, ang aksyong ito ay hindi lamang basta pag-alis; ito ay itinuturing na kawalan ng respeto o, sa mas masakit na salita, pag-iwas sa katotohanan. ‘Hindi namin kailangan ng pagtalikod, kailangan namin ng sagot,’ sambit ng isa sa mga kaanak na halatang nanginig ang boses sa galit at dismaya.
Sa ating sistema ng hustisya, ang mga pagdinig na ito ay nagsisilbing huling barikada para sa mga walang boses. Kapag ang mga nasa kapangyarihan ay tila nagpapakita ng kawalan ng interes o pasensya, ang mensaheng natatanggap ng mga biktima ay malinaw: nananatiling mahirap ang landas patungo sa pananagutan. Ang ‘walkout’ ay hindi lamang pisikal na kilos; ito ay isang simbolikong pahayag na nagpapakita kung gaano kalalim ang lamat sa pagitan ng mga tagapagpatupad ng batas at ng mga taong nagsasabing sila ay biktima ng pang-aabuso.
Boses ng mga Naulila: Hustisya o Pantasya?
Ang mga kuwentong dala ng mga pamilya ay hindi gawa-gawa lamang. Ito ay mga kuwento ng mga anak na nawalan ng ama, mga ina na nawalan ng anak, at mga pamilyang winasak ng bala. ‘Sino ang magtatanggol sa amin kung pati ang mga mambabatas ay ayaw kaming harapin?’ Ito ang tanong na nakapaskil sa mga mata ng mga dumalo. Sa bawat pagtulo ng luha sa loob ng Senado, naroon ang bigat ng nakaraan na patuloy na humihingi ng katarungan sa kasalukuyan.
Hindi sapat ang basta na lamang pagdinig; kailangan ang seryosong pag-aksyon at ang pagharap sa lahat ng panig nang walang pag-aalinlangan. Kung ang mga opisyal ay hindi magpapakita ng dedikasyon na makinig sa mga hinaing ng masa, paano pa natin makakamit ang tinatawag nating ‘rule of law’? Ang tiwala ng taumbayan ay nakasalalay sa kakayahan ng ating mga lider na manatili sa harap ng mga mahihirap na tanong, kahit pa gaano ito kasakit o nakaka-diskomportable.
Ang Hamon sa Pananagutan
Bilang mga mamamayan, tungkulin nating maging mapagmatyag. Ang bawat pag-alis, bawat pag-iwas, at bawat hindi nasagot na tanong ay dapat nating itala. Ang kasaysayan ang maghuhusga sa kung sino ang tunay na tumayo para sa katarungan at kung sino ang piniling talikuran ang kanilang tungkulin. Ang usaping EJK ay hindi basta-basta usaping politikal; ito ay usapin ng buhay, ng karapatang pantao, at ng dignidad ng bawat Pilipino.
Sa pagtatapos ng araw, hindi matatapos ang ingay ng mga biktima hangga’t hindi nakakamit ang tunay na hustisya. Ang mga pangyayaring ito sa Senado ay isang paalala na sa kabila ng lahat ng drama at pulitika, may mga buhay na nasira na nangangailangan ng linaw at pagkilala. Kailangan ng mas matapang na pagharap, mas matapat na sagot, at higit sa lahat, ang paninindigan na ang batas ay para sa lahat—hindi lamang para sa mga nasa posisyon.
