Ang Huling Hirit ng Libreng Sakay
Hindi biro ang pressure na nararamdaman ngayon ng libu-libong commuters sa buong bansa. Sa gitna ng nagtataasang presyo ng bilihin at paghina ng purchasing power ng bawat pamilyang Pilipino, isang mahalagang lifeline ang nakatakdang putulin. Ayon sa pinakahuling ulat mula sa Saksi, ang Service Contracting Program ng gobyerno—ang programang nagbibigay daan sa sikat na ‘Libreng Sakay’—ay opisyal na magtatapos sa darating na May 22.
Isipin mo ang sitwasyon: sa isang ordinaryong umaga, ang isang manggagawa ay gumigising ng alas-kwatro ng madaling araw, nakikipagsiksikan sa dagsa ng tao, at umaasang makakasakay sa mga bus na may markang ‘Libreng Sakay.’ Para sa kanila, ang bawat pisong natitipid mula sa pasahe ay katumbas na ng isang tasang kape o dagdag na pambili ng bigas sa hapunan. Ngayong may deadline na ang programang ito, parang isang malaking ulap ang nagbabadyang magdala ng unos sa bulsa ng taumbayan.
Bakit Kailangang Tapusin?
Ang Service Contracting Program ay hindi lamang basta pagbibigay ng libreng biyahe. Sa ilalim ng sistemang ito, binabayaran ng gobyerno ang mga operator at drivers base sa bilang ng kilometrong tinatakbo nila, anuman ang dami ng pasahero. Sa teorya, maganda ito dahil hindi na kailangang mag-unahan ng mga driver sa kalsada, kaya mas ligtas ang biyahe. Subalit, gaya ng maraming programa sa ating bansa, ang pondo ay may hangganan. Ang pagpapatigil sa May 22 ay bunsod ng katotohanang naubos na ang alokasyon para rito, at hanggang dito na lamang ang kayang suportahan ng kasalukuyang budget.
Dito tayo dapat maging mapanuri. Bakit kapag usaping transportasyon at tulong sa masa, laging ‘budget’ ang unang nagiging dahilan ng pagputol? Ang transportasyon ay hindi luho; ito ay isang karapatan. Kung mawawala ang tulong na ito, tiyak na babalik tayo sa dati—masikip na trapiko, kompetisyon sa kalsada, at higit sa lahat, dagdag na gastusin sa hanay ng ating mga kababayan.
Ang Banta sa Kabuhayan ng mga Driver
Hindi lang ang mga commuters ang apektado rito. Ang ating mga tsuper ay kasalukuyang nakadepende rin sa subsidiya ng gobyerno. Sa ilalim ng kasalukuyang setup, may regular silang kita dahil sa service contracting. Kapag natapos ito, ibabalik ang lahat sa ‘boundary system.’ Ang tanong: handa ba ang ating mga lansangan? Ang pagbabalik sa lumang sistema ay nangangahulugan ng muling pagbabalik ng ‘boundary war,’ kung saan ang driver ay magmamadali at magpapaka-delikado sa kalsada para lamang maabot ang target na kita.
Ang pangamba ng marami ay ang domino effect nito. Kapag hindi na subsidized ng gobyerno ang operasyon, sino ang sasagot sa gastos? Malamang ay ang mga pasahero sa pamamagitan ng pagtaas ng pamasahe o kaya naman ay ang mga operator na susuko na lang sa pag-biyahe dahil hindi na kaya ang taas ng presyo ng krudo.
Ang Hamon sa Kinabukasan
Habang papalapit ang May 22, umaalingawngaw ang boses ng taumbayan: Ano ang susunod? Hindi sapat na sabihing tapos na ang pondo. Kailangan ng malinaw na roadmap ng pamahalaan. Sapat ba ang bilang ng mga pampublikong sasakyan kung wala na ang Libreng Sakay? Paano mapapanatili ang kaayusan sa kalsada kung mawawala ang insentibo para sa mga driver? Ang transit crisis ay hindi nawawala sa pamamagitan ng pagputol ng ayuda; ito ay nalulunasan sa pamamagitan ng mas matalinong pagpaplano at pagtutok sa pangangailangan ng mamamayan.
Bilang mga saksi sa bawat pagbabagong ito, hindi natin dapat hayaang dumaan lang ang May 22 nang walang aksyon o alternatibo. Ang bawat pisong matitipid ng isang obrero ay bumabalik din sa ekonomiya. Kung ang transportasyon ay magiging pabigat muli, siguradong mararamdaman natin ang epekto sa lahat ng antas ng ating pamumuhay. Bantayan natin ang susunod na hakbang ng LTFRB at ng DOTr. Hindi pwedeng ‘itigil’ lang ang serbisyo nang walang maayos na transition plan. Ang masa ay umaasa, at ang serbisyong totoo ay hindi dapat nagtatapos sa petsa sa kalendaryo.
