Ang Bagong Yugto ng ‘War on Drugs’
Umiinit ang tensyon sa pagitan ng administrasyon at ng kampo ni Senator Ronald ‘Bato’ Dela Rosa. Sa isang diretsahang utos na yumanig sa mga bulwagan ng kapangyarihan, inatasan na ng Department of Justice (DOJ) ang Philippine National Police (PNP) at ang National Bureau of Investigation (NBI) na maghanda para sa posibleng implementasyon ng International Criminal Court (ICC) arrest warrant laban sa dating PNP Chief at kasalukuyang senador. Hindi ito basta balita; ito ay isang tectonic shift sa ating political landscape na matagal nang inaabangang mangyari.
Isang Utos na Walang Atrasan
Ayon sa mga ulat, ang direktiba ng DOJ ay malinaw: hindi maaaring balewalain ang prosesong ito, lalo na’t may mga seryosong akusasyon na kinakaharap kaugnay ng kontrobersyal na ‘War on Drugs’ noong panahon ng Duterte administration. Kitang-kita ang seryosong mukha ng mga opisyal sa kanilang mga briefing, tila ba batid nila ang bigat ng desisyong ito. Para sa isang taong tulad ni Senator Bato, na mismong nagpatupad ng kampanya laban sa iligal na droga, ang balitang ito ay isang matinding sampal sa kanyang legacy. “Kami ay susunod sa batas,” ang karaniwang linya ng mga ahensya, pero sa likod nito ay ang tanong: Gaano ba talaga kalalim ang kooperasyon ng ating gobyerno sa ICC?
Ang Bigat ng ICC sa Loob ng Pilipinas
Sa loob ng maraming buwan, paulit-ulit na sinasabi ng kampo ni Dela Rosa na hindi sakop ng ICC ang Pilipinas dahil sa pag-alis natin sa Rome Statute. Ngunit, ang paninindigan ng DOJ ay nagpapakita ng isang mas komplikadong realidad. Hindi lamang ito usapin ng hustisya para sa mga biktima; ito ay usapin ng soberanya at ng ating relasyon sa komunidad ng mundo. Ramdam ang kaba sa bawat sulok ng Senado. Ang bawat pahayag ni Senator Bato ngayon ay tinitimbang nang husto—bawat salita ay may dalang bigat ng takot, galit, at depensa.
Ano ang Susunod na Hakbang?
Sa gitna ng kaguluhang ito, ang PNP at NBI ay nasa gitna ng crossfire. Bilang mga tagapagpatupad ng batas, sila ang nasa posisyon na magdesisyon kung paano hahawakan ang isang senador ng Republika. Magiging maayos ba ang pag-aresto kung sakali? O magdudulot ito ng isang malawakang protesta sa lansangan? Ang atmosphere sa paligid ng mga tanggapan ng gobyerno ay tense; ang mga empleyado ay bumubulong-bulong, nagtatanong kung ito na ba ang simula ng pagbabago sa direksyon ng ating katarungan. Ang mga mata ng sambayanan ay nakatutok, hinihintay kung sino ang unang kikilos at kung hanggang saan ang tapang ng ating mga institusyon.
Hustisya o Politika?
Marami ang nagtatanong: ito ba ay tunay na paghahanap ng katarungan para sa libu-libong buhay na nawala, o isa itong political grandstanding? Ang Vigilante Reporter ay nakakakita ng isang pattern dito. Hindi lamang ito usapin ng batas; ito ay usapin ng pananagutan. Ang mga pamilya ng mga biktima, na matagal nang naghihintay ng liwanag, ay nakatingin sa DOJ. Ito ang kanilang tsansa na makita ang hustisyang matagal nilang ipinagdasal. Samantala, ang mga loyalista ni Dela Rosa ay nananatiling matatag sa kanilang suporta, tinatawag itong harassment. Sa gitna ng banggaan ng mga pananaw na ito, ang katotohanan ay madalas na natatabunan, ngunit hindi nito nababawasan ang pangangailangan para sa isang malinis at patas na imbestigasyon.
Ang Hamon sa PNP at NBI
Ang PNP at NBI ngayon ang may hawak ng mainit na patatas. Kung kikilos sila, galit ng mga Duterte loyalists ang kanilang kakaharapin. Kung hindi, ang pressure mula sa international community at sa mga human rights groups ang magiging pasanin nila. Isang delikadong sayaw ang kailangang gawin ng mga lider ng ating mga ahensya. Ang bawat hakbang ay susuriin, ang bawat desisyon ay mamarkahan ng kasaysayan. Ito na ang sukatan ng katapatan ng ating mga kapulisan at ng mga imbestigador: mananatili ba silang tapat sa batas o sa mga personalidad na nagbigay sa kanila ng kapangyarihan? Ang sagot sa tanong na ito ay magtatakda ng kinabukasan ng ating demokrasya.
Sa huli, ang buong bayan ay naghihintay. Hindi na ito usapin ng kung sino ang tama o mali, kundi usapin ng kung mananaig ba ang rule of law sa ating bansa. Manatiling mapagmatyag, dahil ang mga susunod na araw ay tiyak na magdadala ng mas malalaking pagbabago at mga sorpresang hindi natin akalain.
