Ang Bantang Hindi Patatawarin ng Batas
Hindi biro ang usapin ngayon sa pagitan ng Department of Justice (DOJ) at ni Senator Ronald “Bato” Dela Rosa. Sa isang iglap, naging sentro ng mainit na diskusyon ang posibilidad na pagsuporta sa mga taong itinatago ang mga indibidwal na may kinakaharap na legal na problema—partikular na ang isyung may kinalaman sa International Criminal Court (ICC). Ang mensahe ng DOJ? Walang sinuman ang nasa itaas ng batas.
Sa gitna ng mga bulong-bulungan sa Senado at sa iba’t ibang sulok ng social media, diretsahan ang naging pahayag ng kagawaran. Kung may mga taong susubok na maging ‘shield’ o protektor para sa mga gustong umiwas sa warrant o legal na proseso, siguradong may kaukulang parusa. Hindi ito simpleng tsismis; ito ay babala mula sa mismong tanggapan ng hustisya na handang ituloy ang mga kasong obstruction of justice laban sa sinumang mapapatunayang humaharang sa proseso ng batas.
Ang Anino ng ICC at ang ‘Obstruction of Justice’
Marami ang nagtatanong: hanggang saan ang pananagutan ng isang opisyal o kahit ng isang ordinaryong mamamayan kung sakaling magpasya silang magtago ng isang ‘wanted’ na personalidad? Ayon sa batas ng Pilipinas, ang pagharang sa pagpapatupad ng warrant of arrest ay isang malinaw na krimen. Hindi pwedeng gamitin ang ‘loyalty’ o ‘friendship’ bilang valid na depensa sa korte. Kapag ang batas ang nagsalita, dapat itong sundin.
Ang tensyon ay nag-ugat sa mga pahayag ni Bato Dela Rosa kaugnay ng kanyang posisyon sa ICC investigation. Hindi lingid sa kaalaman ng publiko na siya ang isa sa mga pangunahing arkitekto ng kampanya laban sa droga noong nakaraang administrasyon. Ngayon, sa harap ng posibleng pagpasok ng mga international investigators, ang tanong ay kung mananatili ba siyang tapat sa kanyang paninindigan na hindi magpapasakop sa nasabing korte, o kung darating ang oras na ang sarili nating gobyerno ay mapipilitang umaksyon base sa mga legal na obligasyon nito.
Ang ‘Loyalty Test’ sa Gitna ng Krisis
Nakikita natin ang isang sitwasyon na parang eksena sa isang pelikula—ang pagsubok sa katapatan ng mga alyado. Sa politika, karaniwang uso ang “bayanihan,” pero paano kung ang tulong na ibinibigay ay labag na sa batas? Ang DOJ, sa pamamagitan ng kanilang mga opisyal, ay nagbigay ng malinaw na linya. Hindi sila magdadalawang-isip na sampahan ng kaso ang mga taong magiging kasabwat (accomplices) sa pagtatago o pagprotekta sa mga taong may kailangang sagutin sa batas.
Dito natin makikita ang realidad ng ating sistemang legal. Madalas nating sabihin na “ang batas ay batas,” pero sa pagkakataong ito, mas ramdam ang bigat ng katagang iyon. Ang mga taga-suporta ni Bato ay maaaring magdesisyon na tumayo sa kanyang tabi, pero dapat nilang maunawaan ang risk na kaakibat nito. Ang pagiging ‘loyal’ ay hindi dapat maging tiket para maging ‘criminal’ sa mata ng hustisya.
Ano ang Susunod na Kabanata?
Hindi pa natin alam kung ano ang magiging direktang epekto nito sa mga susunod na buwan. Magpapatuloy ba ang matapang na tindig ni Senator Bato? O magkakaroon ba ng pagbabago sa kanyang stratehiya habang umiinit ang presyur mula sa iba’t ibang sektor? Isang bagay lang ang sigurado: ang DOJ ay nakabantay. Ang kanilang radar ay nakatutok, at ang sinumang susubok na maglaro sa labas ng court of law ay siguradong pagbabayaran ang kanilang mga aksyon.
Bilang mga mamamayan, mahalagang manatiling mapanuri. Ang usaping ito ay hindi lang tungkol sa isang tao; ito ay tungkol sa integridad ng ating mga institusyon. Kung ang batas ay pwedeng baluktutin para sa ilan, paano na ang ordinaryong Pilipino na umaasa sa hustisya? Ang laban na ito ay isang pagsusulit sa ating demokrasya. Mananatili tayong nakatutok, dahil sa mundong ito, ang katotohanan ang pinakamahalagang sandata ng bawat isa sa atin.
