Ang Biglang Pagliko sa Diskarte
Nagbabago na naman ang ihip ng hangin sa corridors ng Senado. Sa isang sorpresang pahayag na nagpabalikwas sa mga political observers, tuluyan nang nagpahayag ng pag-aalangan si Senator Ronald ‘Bato’ Dela Rosa na samahan ang dating Pangulong Rodrigo Duterte sa anumang posibleng imbestigasyon ng International Criminal Court (ICC). Ang dating matapang na paninindigan na ‘sabay kaming lulubog at lulutang’ ay tila nabahiran na ng pag-aalinlangan dahil sa isyu ng kawalan ng kasiguruhan sa proseso.
Hindi na lingid sa kaalaman ng publiko na ang ICC ay matagal nang nakatingin sa madugong kampanya kontra droga ng administrasyong Duterte. Ngunit sa ilalim ng kasalukuyang tensyon sa politika, tila nagiging mas maingat ang mga dating matatapang na opisyal. Ayon kay Senator Bato, hindi na niya nakikitang makatuwirang sumama pa kung ang proseso mismo ay walang garantiya ng patas na pagtrato. ‘Bakit pa ako sasama kung wala namang kasiguruhan?’ ang diin ng senador sa kanyang mga panayam.
Ang Anino ng ICC at ang Paninindigan ng Nakaraan
Dapat nating tandaan na si Senator Dela Rosa ang naging mukha ng Oplan Tokhang. Sa ilalim ng kanyang pamumuno bilang PNP Chief noong panahon ng dating pangulo, libu-libong operasyon ang inilunsad na nagresulta sa mga kontrobersyal na pagkamatay. Ngayon, habang humihigpit ang hawak ng ICC sa imbestigasyon, ramdam ang bigat ng pressure. Ang pahayag ni Bato ay hindi lamang isang simpleng pagtanggi; ito ay isang signal na ang dating matatag na pader ng alyansa ay unti-unti nang nagkakaroon ng lamat.
Sa bawat salitang binitawan ng senador, ramdam ang pagbabago ng taktika. Noon, ang kanyang mga pahayag ay puno ng tapang at hamon sa mga institusyong internasyonal. Ngayon, mas pormal, mas maingat, at mas nakadepende na sa legalidad ng bawat hakbang. Ang tanong ng bayan: Sapat ba ang pag-atras na ito para mailigtas ang sarili sa gitna ng dambuhalang imbestigasyon na ito?
Legal na Labirinto o Politikal na Laro?
Maraming eksperto ang nagsasabi na ang pag-iwas ni Dela Rosa ay bunsod ng pag-unawa sa posibleng legal consequences. Ang ICC ay hindi isang ordinaryong korte na pwedeng balewalain. Bagama’t pormal nang kumalas ang Pilipinas sa Rome Statute, ang mga krimen na nangyari bago ang petsang iyon ay nananatiling sakop ng kanilang hurisdiksyon. Ang pag-atras ng suporta sa dating pangulo ay isang pag-amin na seryoso ang banta ng ICC sa kanilang mga nakaraang aksyon.
Kailangang busisiin ng sambayanan kung ang hakbang na ito ay para sa sariling proteksyon o isang estratehikong paghihiwalay ng landas. Sa mundo ng politika, ang ‘self-preservation’ ay palaging top priority. Ang mga alyansa ay nagbabago kapag ang init ng imbestigasyon ay abot na ang kanilang pintuan. Hindi na ito usapin ng katapatan lamang, kundi usapin na rin ng kaligtasan sa gitna ng posibleng pag-usig ng hustisyang internasyonal.
Ano ang Susunod na Kabanata?
Habang patuloy ang pag-usad ng imbestigasyon, asahan ang mas marami pang ‘political distancing’ mula sa mga kaalyado ng nakaraang administrasyon. Ang pahayag ni Bato Dela Rosa ay posibleng maging domino effect. Kung ang mismong kanang-kamay ng dating pangulo ay nagsisimula nang umiwas, ano pa ang aasahan natin sa ibang mga opisyal? Ang kabanatang ito ay hindi lamang tungkol sa ICC; ito ay tungkol sa kung paano humaharap sa responsibilidad ang mga lider kapag ang kanilang mga desisyon noong nakaraan ay kinukwestyon na ng mundo.
Mananatili tayong mapagmatyag. Sa gitna ng mga ingay sa media at mga pahayag na puno ng ‘legalese’, ang katotohanan ay dapat manatiling sentro. Ang hustisya ay hindi dapat maging biktima ng politika, at ang mga biktima ng nakaraang kampanya ay naghihintay pa rin ng sagot. Ang susunod na mga araw ay kritikal, at ang bawat pahayag mula sa Senado ay kailangang timbangin nang mabuti. Huwag tayong magpaligaw sa mga salita; tingnan natin ang mga aksyon.
